HetMagazijn

WandelMagazijn > Het Zevenwoudenpad

De tocht

Het Zevenwoudenpad
1, Van Lauwersoog naar Holwerd | 2, Van Holwerd naar Veenwouden | 3, Van Kuikhorne naar Opeinde
4, Van Opeinde naar Donkerbroek | 5, Van Donkerbroek naar Hoornsterzwaag
6, Van de Bûtewei naar Hoornsterzwaag | 7, Van Hoornsterzwaag naar Vledder
8, Van Vledder naar Steenwijk

Eerste pagina van deze tocht | De foto's

Het Zevenwoudenpad, 3 - Van Kuikhorne naar Opeinde

14 mei 2005. Met de trein via Leeuwarden naar Zwaagwesteinde. Eén van die plaatsnamen die wij zoals iedereen wel eens gehoord hebben, maar waar we nog nooit eerder daadwerkelijk waren. Over een smalle maar verrassend drukke asfaltweg - vast een sluiproute - lopen we naar Kuikhorne, waar we onze wandeling over het Zevenwoudenpad vervolgen.

Het is mooi weer. Af en toe wat wolken en zeventien graden - niet warm, maar al lopend prima te doen.

Een lange asfaltweg verandert in een zandpad dat ons naar een drukke verkeersweg leidt, die we een kwartier lang volgen. Bij boerderij De Leswei slaan we af. Over een smal pad wandelen we het rustige boerenland in. We zijn hier in een mooi oud weidegebied met bossages en houtwallen en prachtige bloemenvelden met boter- en pinksterbloemen.

De noordelijke route uit ons wandelboekje blijkt inmiddels te zijn veranderd in een zuidelijke route. 't Werd de aanwonenden zeker te druk? Het zijn van die verrassingen die je kunt verwachten als je een wandelboekje van meer dan tien jaar oud gebruikt! Het is wel even zoeken naar de goede route.

Via het dorpje Jistrum wandelen we naar het Prinses Margrietkanaal, steken de brug over en belanden op een groot industrieterrein. Overal om ons heen stapels stenen, betonplaten en andere bouwmaterialen. Achter de industrie begint het natuurgebied Bergumermeer, met uitgestrekte rietlanden en ook enkele historische akkers, zoals we op de bordjes lezen.

Na een korte doch plezierige stop met karnemelk en ijs bij een camping met een vriendelijke bar-kat bereiken we Eastermar. En opnieuw een culinair hoogtepunt: Heerlijke koffie met cranberrytaart in de besloten tuin van pension De Zandloper. Op het terras zitten al enkele mensen van zon en versnapering te genieten. Twee vrouwen arriveren met de fiets. Aan hun spraak te horen zijn het duidelijk Friezinnen. "Komt u uit Friesland?" "Nee, verkeerde vraag - we zijn ín Friesland!" antwoordden de dames gevat. Een geanimeerd gesprek over Friesland en de verspreiding van Friezen over de wereld volgt.

Verder door het mooie landschap van de gemeente Tytjerksteradeel, een naam die al vanaf de lagere schooltijd tot m'n verbeelding spreekt. Over oude landwegen bereiken we een lange halfverharde weg, de Mûnstergroppe, die ons naar Rotteval voert.

Van daar is het nog twee kilometer gaans naar het gehucht Opeinde, waar ons Vrienden-op-de-fiets-logeeradres is. Bij de oude mevrouw Scholma (87) achterin de tuin staat een oude boerderij uit 1668 naast een reusachtige linde, ook uit de zeventiende eeuw. Deze boerderij wordt ons onderkomen voor vannacht, een prachtig en sfeervol monument in een schitterende tuin.

Op het gras naast de boerderij grazen kippen en kraait een wat agressieve haan. Mevrouw Scholma pakt er voor alle zekerheid maar even een wandelstok bij die ze aan het hek heeft hangen, 'voor het geval dat'. Ze vertelt ons dat de haan eigenlijk te weinig hennen en daarom last van z'n hormonen heeft.

Ze opent de dubbele deur van de boerderij en gaat ons voor. Het huis is in 1993 gerenoveerd en van alle gemakken voorzien. We komen binnen in een keuken, opzij ligt de woonkamer met daarachter de in oude stijl ingerichte opkamer en een slaapkamer. Natuurlijk trekt de mooie stijlkamer, die enorm afsteekt tegen de moderniteit van het gerenoveerde deel, alle aandacht. Tegen de muur een oude bedstee en een mooie schouw met Delftsblauwe tegels. Een grote olielamp hangt boven de ronde houten tafel.

Op een oude foto uit 1937 is te zien dat er aan het interieur in bijna 70 jaar nauwelijks iets is veranderd. Alleen de ingelijste spreuken, net leesbaar op de foto, met teksten als 'Waar liefde woont gebiedt de Heer zijn zegen' en 'Gij zijdt duur gekocht' zijn verdwenen. Op de foto uit 1937 zien we de toenmalige bewoners van de boerderij, moeder Nicolai en haar jongste dochter Sijke.

De boerderij heeft al sinds lange tijd geen agrarische functie meer. Mevrouw Scholma gebruikt het gebouw als logeeradres voor familie en vrienden-op-de-fiets. Of vrienden-te-voet, zoals wij. In de Drachtster Courant van 21 juli 2004 schreef journalist Fokke Wester een artikel over de boerderij en de lindeboom, ter gelegenheid van de ingebruikname van het gebouw als Vrienden-op-de-fiets-logeeradres. Enkele citaten uit dit artikel:

"Het oudste nog bestaande huis van Smallingerland en de oudste boom van Friesland, ze zijn beide te vinden in de achtertuin van mevrouw Scholma [...] Het huisje, ooit de grootste boerderij van de grietenij, biedt nu een slaapplaats voor fietsers. De hoge lindeboom met zijn metersdikke stam is als een groene kathedraal in de paradijselijke tuin.

Mevrouw Scholma vestigde zich met haar echtgenoot in 1945 in Opeinde, waar ze samen de veeartsenijpraktijk overnamen van Berend Dijk. Ze kwamen te wonen in het huis dat in 1917 door Bocke Klaas Bosma was gebouwd als Boerenleenbank. "Het stond in de achtertuin van het oude huis, op het voeteneind zeg maar. Het oude huis was toen al lang niet meer een boerderij, het was een echt arbeidersspultsje. [...] Wij huurden de woning van de weduwe Bosma, van wie we het rond 1950 hebben gekocht."

Het echtpaar Scholma werd daarmee ook eigenaar van de oudste woning van Smallingerland, die in hun achtertuin stond. De gevel vermeldt het jaartal 1668, maar in 1640 stond er op dezelfde plaats al een boerderij, eigendom van de weduwe van Wytse Teakes. Haar zoon Ritsert Wytses zou in 1668 de nieuwe boerderij laten bouwen. Het bedrijf bleef geslachtenlang in eigendom bij dezelfde familie, die later de achternaam Bosma zou aannemen.

De boerderij was rond 1800 de grootste in de omgeving, met dertien koeien, zeven rieren (voor het eerst drachtige koeien) en ongeveer dertien hectare bouwland. [...] De boerderij verloor rond 1850 een groot deel van zijn functie toen Bocke Bosma aan de andere kant van de Kommisjewei een andere boerderij kocht. De woning werd dan ook flink verkleind. "Ik denk dat de helft er wel van af is gegaan toen het zo'n klein boerespultsje werd", vertelt mevrouw Scholma.

[De oude boerderij is in 1993 gerestaureerd en sinds 2004 wordt het verhuurd aan leden van de Stichting Vrienden-op-de-fiets.]

"Mensen die hier te gast zijn, vinden het heel bijzonder. Ik wil hier niet meer weg, hoor ik wel eens". Scholma kan het begrijpen. Ze geniet ook zelf nog alle dagen van de grote tuin, waarin het monument en de grote lindeboom opvallende elementen zijn. "In de schaduw van de grote boom, waar nu de kippen zoeken naar eten, is lang geleden een herdenkingsdienst gehouden" [na het overlijden van één van de bewoners]. En in de holte die overbleef van de derde arm, die in de tweede wereldoorlog is opgestookt, vond ze ooit een nest jonge katten. "Mijn man heeft wel eens gezegd: 'in het paradijs schijnt het heel mooi te zijn, maar mooier dan hier, dat bestaat niet.'"

Tot zover de citaten uit het krantenartikel van Fokke Wester, dat in de boerderij ter inzage ligt en dat we met veel interesse hebben gelezen.

We gaan niet eten bij het Thaise restaurant even verderop, maar blijven in dit bijzondere huis. In de keuken is genoeg voorraad voor Marjan om een lekkere maaltijd van verschillende tosti's te bereiden.

Mevrouw Scholma laat ons na de rondleiding alleen. Ze is druk bezig in de tuin, met haar oude hondje als onafscheidelijke metgezel. Ze rijdt met kruiwagens en verplaatst struiken en planten met een energie van iemand die de helft jonger is. Tegen half tien gaat de kruiwagen onder het afdak en trekt ze zich terug in haar huis. Voor ons is het een lange dag geweest. We gaan lekker slapen - niet in de bedstee, hoe verleidelijk dat ook is. We verkiezen toch maar liever het ruime tweepersoonsbed met de comfortabele matras in de slaapkamer boven de muffe en kleine ruimte met de planken ondergrond in de stijlkamer. Lees verder ...