HetMagazijn

ReisMagazijn > Berlijn

De reis

Vooraf | Eerste dag | Tweede dag | Derde dag | Vierde dag

Eerste pagina van deze reis | De foto's

Vierde dag

Zondag 19 oktober 2008. Onze laatste dag in Berlijn brengen we voor een groot deel door in de dierentuin. Zodra het tripje naar Berlijn ter sprake kwam, stond vast dat we een bezoek zouden brengen aan Knut, de beroemde ijsbeerbaby in de Zoologischer Garten. En zo gezegd, zo gedaan.

Knut (5 december 2006) is een ijsbeertje dat kort na de geboorte door zijn moeder Tosca werd verstoten. Zijn tweelingbroer sterft al na vier dagen maar de kleine Knut heeft meer geluk. Dierverzorger Thomas Dörflein neemt de zorg voor de ijsbeerbaby op zich. Knut moet de eerste maanden zeer intensief verzorgd worden. Zo krijgt hij om de twee uur de fles en iedere dag een massage met babyolie.

Het is vrij zeldzaam dat een door mensen opgevoed ijsberenjong het overleeft maar Thomas Dörflein, die de eerste vijf maanden vrijwel dag en nacht met het beertje bezig is, lukt het Knut in leven te houden en op te laten groeien tot een jonge gezonde beer. Met zijn ervaring en toewijding levert hij met de opvoeding van Knut een alom erkende prestatie van buitengewoon groot formaat.

Vrijwel vanaf zijn geboorte krijgt Knut uitgebreide internationale aandacht van de media. Rond zijn eerste presentatie aan het publiek in maart 2007 is sprake van een ware mediahype, die eigenlijk tot de dag van vandaag voortduurt. Websites, posters, speelgoedberen naar Knut's gelijkenis, puzzels - je kunt het zo gek niet bedenken of het is te koop. Daarnaast is hij ontelbare malen op tv verschenen, prijkt zijn beeltenis op de voorpagina van vooraanstaande tijdschriften en zijn er al niet minder dan drie films aan hem gewijd. Alsof dat nog niet genoeg is, is het ijsbeertje onderwerp van verschillende (hit)-songs. Daarnaast blijft hij onverminderd een publiekstrekker van jewelste voor de dierentuin.

Droevig nieuws was er in september 2008, toen Knut's verzorger Thomas Dörflein onverwachts stierf. Zijn dood riep veel emoties op. Van over de hele wereld stroomden bij de dierentuin de berichten van deelneming binnen. Knut zal - gelukkig - weinig last hebben van het overlijden van zijn pleegvader, zeggen de deskundigen. Rouwen zoals een mens dat doet, is er niet bij; een ijsbeer zit eenvoudigweg anders in elkaar. Dat zou je bijna vergeten, met alle menselijke trekjes die het beroemde dier worden toegedicht.

Ik heb eigenlijk geen bijzondere verwachting van het bezoek aan Knut. Ik vind het wel leuk om hem eens in het echt te zien, na alles wat we over hem hebben gehoord en gezien op tv, internet en in de krant. We denken na een uurtje of zo de dierentuin weer achter ons te laten en Berlijn verder te verkennen. Maar het gaat heel anders.

We volgen de bordjes Bären en komen bij een grote rotspartij, omgeven door water. Daar zitten de grote ijsberen, waaronder Knut's vader Lars en z'n moeder Tosca, die toevallig net aan het vissen is. Knut zit aan de andere kant van het complex in een afgescheiden deel. Dat staat overal op grote borden aangegeven en niet voor niets, want we zijn bepaald niet de enigen die naar hem zoeken.

Hij leeft op een betrekkelijk groot terrein met een rotspartij, een zandvlakte, boomstammen en water. Als we aan komen lopen, zien we niets. Geen beer. Zou hij vandaag binnen zitten - nee toch?! Maar gelukkig, Knut is wel degelijk buiten, alleen wat moeilijk te vinden want onder water, in een hoekje met kroos. Af en toe komt z'n kop boven en speelt hij wat met een stok.

Na enige minuten denken we dat dat het wel is en maken we aanstalten te vertrekken. Maar opeens komt de beer uit het water en pakt zijn bal - een volledig kapotgeknauwde voetbal. Leuk, hij gaat spelen. Maar zo is het niet helemaal. Hij wil met óns spelen! (En met de andere toeschouwers natuurlijk). Dat hebben we nog nooit meegemaakt van een wild dier, ook al leeft hij in een dierentuin.

Knut pakt de bal in zijn bek, zwaait met z'n nek heen en weer en gooit de bal over de lage glazen afscheiding. Het lukt hem nét. Wij staan achter het metalen hek op een meter van de glazen wand. Het is Knut's bedoeling dat wij de bal naar hem teruggooien. En zo gebeurt het. Om beurten klimmen mensen over het hek, rapen de bal op en gooien hem terug naar de kleine ijsbeer. Knut's opzet is geslaagd; we spelen mee! En met plezier; het is overduidelijk dat zowel mens en dier volop genieten van het spel. Vaak valt de bal in het water. Knut duikt er dan vanaf de rotsen met alle vier zijn poten wijd boven op; het water spat ons af en toe om de oren!

Als het even duurt voordat de bal wordt teruggegooid, zwemt Knut naar de glazen afscheiding. Hij is dan op tien centimeter afstand van de mensen. Wij - en wij niet alleen - raken al snel in de ban van het dier, dat zo duidelijk contact met ons zoekt. Zo spelen we meer dan een uur. Knut lijkt het net zo leuk als wij te vinden en - verbeelden we ons dat nu? - heeft eigenlijk het liefst dat we allemaal over de afscheiding klommen om lekker bij hem te zijn.

Hoe dit alles precies in zijn werk ging, is heel goed te zien op een video van de Rundfunk Berlin-Brandenburg (RBB)
die u op door te klikken op het plaatje en vervolgens even naar onderen te scrollen, kunt bekijken:

.

Op het hek om Knut's terrein zit een klein bordje. "In memoriam Thomas Dörflein". Zijn verzorger, die in september is gestorven. Terwijl de tijd verstrijkt, komen er naast plezier ook andere emoties in ons op. Het contact dat het ijsbeertje met ons zoekt, wekt behoorlijk wat ontroering op. En bezorgdheid: hoe zal het verder gaan met Knut nu zijn pleegvader er niet meer is? Gelukkig zien we wel dat hij in de dierentuin met alle zorgen wordt omringd.

Verder door de dierentuin lopend, realiseren we ons pas hoe bijzonder ons spel met het ijsbeertje eigenlijk was. Ik ken geen wild dier - en zeker geen roofdier - dat zo duidelijk contact met mensen wil leggen. Onze verdere wandeling door de zoo bewijst dat ook. Andere dieren reageren in het geheel niet op ons of op andere bezoekers - net als in alle andere dierentuinen trouwens. Na onze ervaring met Knut is het contrast natuurlijk wel extra groot.

We zijn een groot deel van de dag in de overigens prachtige dierentuin van Berlijn gebleven en natuurlijk in de middag nog een keer bij Knut langs gegaan. Hij ligt nu op zijn zandbed, moegespeeld. Maar toch, iedere keer als hij even z'n ogen opendoet of een poot optilt, is er weer dat contact met het publiek. Onze kennismaking met Knut is een bijzondere ervaring. Eén die ons verrast, en ons verrassend emotioneel raakt.

Het is inmiddels al laat in de middag. Om de zinnen te verzetten maar eens iets heel anders: gezellig naar de film in het theater in de Hackesche Höfe. Een leuke en boeiende Belgische filmkomedie, Aanrijding in Moscou. We waren blij met de Duitse ondertitels, omdat het plat-Vlaamse dialect voor ons nauwelijks te volgen was.

Maandagochtend vroeg reizen we met de trein terug naar huis. Makkelijk hoor, zo'n rechtstreekse trein, zonder overstappen. Met veel genoegen denken we terug aan ons bezoek aan Berlijn en aan Knut.