HetMagazijn

ReisMagazijn > De Hebriden: The Man with One Arm

De reis

Vooraf | Het doedelzaktoernooi | Naar Skye | Het eiland rond | De MacLeod's Tables in de Quirang |
Een ongeluk zit in een klein steentje ... eh, hoekje | We ronden Loch Plockrapool |
Over Lewis en Harris | Leverburgh | Een tropisch eiland in de Noordatlantische Oceaan |
Tarbert | De moorlands van Scalpay | Terugreis

Eerste pagina van deze reis | De foto's

Leverburgh

Dag acht, zaterdag 17 augustus 2002. Met de auto rijdt Willie MacLeod ons na het ontbijt naar de bushalte. Die is hemelsbreed slechts een paar honderd meter van het huis, maar de MacLeods vinden dat te ver lopen voor Marjan die vanwege mijn arm met twee rugzakken moet sjouwen. Wat een aardige mensen, die Ina en Willie.

Met de bus maken we een 'achtbaanrit' over de weg langs de bays naar Leverburgh. Marjan en ik maken een praatje met een medepassagiere en de chauffeur - naast ons de enige twee in de bus. En ook al zijn we niet met veel, het wordt toch gezellig in de bus. De chauffeur last zelfs nog fotostops voor ons in - redelijk uniek voor een lijndienst!

Na Tarbert is Leverburgh het grootste dorp op Lewis en Harris. Oorspronkelijk heette het dorp Obbe, maar het werd in december 1920 hernoemd naar Lord William Leverhulme, de uitvinder van de voorverpakte Sunlight-zeep en een van de oprichters van Unilever. Deze industrieel kocht het eiland Lewis en Harris in 1919 en wilde het met een ambitieus plan ontwikkelen tot het belangrijkste centrum voor de visserij van West-Europa.

Leverhulme liet er geen gras over groeien. Hij liet de haven van Stornoway uitbaggeren, plande nieuwe kades, legde wegen aan en wilde het eiland doorkruisen met spoorverbindingen. Obbe werd opgestoten in de vaart der volkeren, maar de bewoners wilden niets van Leverhulme's plannen weten. Ze gaven de voorkeur aan hun eigen armoedige maar zelfstandige bestaan op de crofts boven meer welvaart in dienst van een multinational. De plannen van Leverhulme liepen uiteindelijk op niets uit. In 1925 overleed hij. Lever Brothers, de voorganger van Unilever, had geen interesse in verdere realisatie van Leverhulme's grootse ideeën en verkocht het eiland weer.

Vandaag de dag telt Leverburgh ongeveer 200 inwoners. Visserij is naast veeteelt (schapen) de belangrijkste bron van inkomsten. Het inwonersaantal daalt gestadig, omdat de vooruitzichten op werk zo beperkt zijn en er geen nieuwe werkgelegenheid wordt ontwikkeld. De jongeren trekken massaal naar andere delen van het Britse eilandenrijk waar hun kansen op een goed bestaan nu eenmaal aanmerkelijk groter zijn dan op de Outer Hebrides.

In Leverburgh rijdt de buschauffeur een stukje van de route af om ons dichter bij het b&b af te zetten. Vanaf de officiele halte bij de pier is het te ver lopen voor ons, vindt de chauffeur. En hij is toch al "ahead of schedule", zo motiveert hij zijn geste.

Ons pension ligt aan het uiteinde van het dorp. Het is even zoeken en vragen, omdat ondanks de rechte weg de huisnummering niet klopt. Sorrell Cottage is een klein, robuust stenen huis met vrolijke geel geschilderde kozijnen in een verwilderde tuin. "Jullie zijn vroeg", zegt Paula Williams, die nog niet is toegekomen aan het opmaken van de bedden. "Maar daarom niet minder welkom".

Na koffie en kennismaking gaan we direct op pad. Marjan heeft gisteravond nog een aardige wandeling bedacht, over de landtong ten oosten van Leverburgh naar het plaatsje Rodel op de uiterste puntje daarvan. Het weer is op het moment goed, en daarvan willen we profiteren.

We wandelen over de weg naar Leverburgh. Langs de supermarket en drie kerken wandelen we om een loch heen naar de pier. We maken uit nieuwsgierigheid een rondje door de supermarkt. Die heeft wel iets weg van een supermarkt op een Hollandse camping in voor- of naseizoen. Veel lege vakken, weinig verse spullen.

Op de pier checken we de vertrektijden van de veerboot naar het eiland Berneray. "Misschien iets voor de maandag", oppert Marjan. In een restaurant verderop genieten we van warme chocola en thee.

Over een smalle asfaltweg langs Sranna (een strand?) lopen we, recht tegen de wind in. Links een rij huizen, een uitloper van Leverburgh; rechts de ruige kust met ontelbare eilandjes. Door de harde wind staat er een stevige deinig. De golven beuken op rotsige kustlijn en de kleine vissersboten gaan in het water wild op en neer.

Voorbij de laatste huizen zoeken we een beschut plekje in de berm voor de lunch. Prompt begint het te regenen. Eerst zachtjes, maar geleidelijk aan steeds harder. Regenkleding aan ... Over een zompig graspad wandelen we verder naar Rodel, een klein plaatsje met een handvol huizen en een vijftiende eeuwse kerk, de St. Clement's, en gelukkig een hotel waar we na een natte en koude winderige tocht weer op temperatuur komen met bier en soep.

We blijven lang hangen in het Rodel Hotel, in de hoop dat de regen overtrekt. Maar helaas, het wordt buiten alleen maar grijzer en natter. Na anderhalf uur pakken we ons weer in. We brengen nog een bezoekje aan de kerk en lopen vervolgens over de 'grote' weg terug naar Leverburgh.

"Dat wordt afzien", denk ik bij het begin van de tocht, maar dat blijkt erg mee te vallen. Na een half uurtje lopen stopt een auto. "Willen jullie een lift?" Zo slecht als het weer is, zo goed(ig) zijn de mensen hier! Als we na korte tijd bij de pier in Leverburgh uitstappen, is het net droog geworden.

In Sorrell Cottage maakt Paula de open haard voor ons aan. Op kussens voor het vuur laten we ons lekker opdrogen. We hebben behalve over onze slaapkamer de beschikking over de ruimte met de open haard en een tv. Een mooi moment om het nieuws weer eens te volgen. En het is heerlijk lezen bij het knappende haardvuur. Een gezellige en sfeervolle avond.

Dag negen, zondag 18 augustus 2002. Paula komt met goed nieuws: "Het weer blijft vandaag goed!" Dat komt mooi uit met onze wandelplannen. We lopen vandaag naar het plaatsje Northon en de daarachter gelegen heuvel Toe Head.

Na een wandeling van anderhalf uur over de asfaltweg bereiken we Northon. Vanaf een lage heuvel kijken we uit over het dorp. Northon is maar klein, een lange straat van een kilometer of zo met aan weerszijden ruime huizen op ruime kavels. Northon is de plaats waar onze vorige landlady, Ina MacLeod, bijna 74 jaar geleden werd geboren. Dat maakt het stadje toch net iets specialer voor ons!

Vanaf onze heuvel hebben we ook een mooi uitzicht op de verderop gelegen Toe Head en het brede zandstrand, waar de golven van de Atlantische Oceaan op uitrollen. Het land om het dorp wordt gebruikt als weidegebied. Het klimaat is waarschijnlijk te guur voor grootschalige landbouw in de open lucht. Wel zien we naast veel huizen een kasje, waarin groenten en fruit voor eigen gebruik worden geteeld.

De meeste huizen in Northon zien er goed onderhouden uit. Dat moet ook wel in dit klimaat; zonder onderhoud blijft er van een huis hier heel snel heel weinig over. Dat blijkt wel uit de paar bouwvallen die het dorp rijk is. Midden in de lange straat staat temidden van een wilde tuin een caravan, aan alle kanten gestut en geschoord met staven en touwen. Het gevaarte zal zonder deze voorzorgsmaatregelen beslist niet bestand zijn tegen de woeste stormen die in herfst en winter het eiland teisteren.

Ook goed onderhouden is de grote populatie katten, die we in Northon zien rondlopen. Allemaal wit; vast allemaal familie!

Even doorstappen en we zijn Northon al weer uit. Een landweg, een karrespoor eigenlijk, leidt naar de crofts and grazings, het gezamenlijke weidegebied rond het dorp. De weg houdt al spoedig op en door velden met uitbundig bloeiende wilde planten struinen we verder in de richting van het strand.

Meer dan een kilometer breed is het strand hier, een enorme zandvlakte met hier en daar een geul of plas. Aan de einder zien we de branding van de Atlantische Oceaan. In de lucht klinkt het gekrijs van meeuwen en stormvogels. Als we ergens op de Hebriden een eilandgevoel krijgen, is het hier wel!

Na een picknick tussen de vele schapen die hier met ons rondwandelen en die nieuwsgierig een kijkje komen nemen, lopen we langs de voet van de Toe Head naar de zuidkant van deze heuvel, die als uit het niets oprijst tussen zand en zee.

Aan de zuidkant van Toe Head ligt een ruïne van een oude kerk. Dat is het doel van onze wandeling - niet dat de kerk nu zo veel voorstelt, maar je moet toch ergens naar toe?!

Op een smal strandje nemen we de tijd om even te zonnen. Het weer is nog steeds prima, met mooie wolkenluchten waar de zon regelmatig doorheen schijnt. Na het passeren van Northon hebben we geen mens meer gezien. We genieten van de rust en de mooie natuur.

Terug naar het pension. Aan het knusse tafeltje voor het raam dineren we in de stralen van de ondergaande zon. Een mooi einde van een mooie dag. Lees verder ...