HetMagazijn

Zondag 30 januari 2011 door Frans

Het Overijssels Havezatenpad: Twaalfde etappe, van Oldemarkt naar Steenwijk

Inleiding en fotoseries | Eerste etappe, van Oldenzaal naar Drienerlo
Tweede etappe, van Drienerlo naar Delden | Derde etappe, van Delden naar Goor
Vierde etappe, van Goor naar Rijssen | Vijfde etappe, van Rijssen naar Nijverdal
Zesde etappe, van Nijverdal naar Ommen | Zevende etappe, van Ommen naar Dalfsen
Achtste etappe, van Dalfsen naar Zwolle | Negende etappe, van Zwolle naar Zwartsluis
Tiende etappe, van Zwartsluis naar Giethoorn | Elfde etappe, van Giethoorn naar Oldemarkt
Twaalfde etappe, van Oldemarkt naar Steenwijk
Een rondwandeling door het Land van Vollenhove

Zondag 30 januari 2011. Na een stevig ontbijt bij ons overnachtingsadres in Oldemarkt beginnen we aan de laatste etappe van dit prachtige lange-afstands wandelpad.

Nevelig en koud weer. De bomen en struiken langs het Lange Pad, onze verbindingsweg terug naar de route, is bedekt met een laagje rijp. Het is alsof oude afgestorven schermbloemen aan een nieuw leven zijn begonnen. Wie nog niet weet dat de natuur in elk jaargetijde en in elke weersomstandigheid mooi kan zijn, zou er op een vroege wintermorgen eens op uit moeten trekken.

Het leuke van zo'n dorp als Oldemarkt is, dat je er even een stap terug zet in de tijd. Een kerk die deel uitmaakt van de lintbebouwing en duidelijk nog een functie in de gemeenschap heeft - de eerste kerkgangers zien we al lopen - en de ouderwets aandoende kleine winkeltjes, die een charme uitstralen die het modernere winkelaanbod in steden tegenwoordig ten ene male ontbeert.

Weer terug op de route slaan we linksaf en vervolgen de weg naar Paasloo, een klein dorp met een kerk, waarvan de geschiedenis teruggaat tot de Middeleeuwen. Imposant doemt de oude kerk op uit de nevel, als we het dorp binnenkomen. Even verderop langs de weg een weiland met allerlei dieren, die nieuwsgierig op ons aflopen. Zouden we wat te eten hebben!? Herten, geiten, eenden, kippen, ze laten hun culinaire wensen met luide stem horen!

Bij Blesse loopt het pad door een bos met hoogveenresten. Het routeboekje vertelt erover, dat het het enige stukje van het pad is dat niet over Overijssels grondgebied gaat. Na een handvol schreden door de provincie Friesland gaan we weer verder door het Overijsselse.

Over landelijke paden en een enkel asfaltweggetje wandelen we door het stille besloten landschap. Besloten, niet alleen door de bomencoulissen maar vooral door de dichte nevel, die alles wat meer dan een paar honderd meter weg is, onzichtbaar maakt. We bereiken Steenwijkerwold. Een dorp met opmerkelijke gebouwen in de vorm van de campus van een inmiddels gesloten pedagogische academie. Hoe komt die in zo'n klein dorp verzeild? Ik lees in de Wikipedia dat deze school in vroeger tijden landelijke bekendheid had vanwege haar werkwijze, volgens het zg. jenaplan. Maar waarom nu juist hier? - daarop heb ik helaas geen antwoord gevonden.

We laten Steenwijkerwold al weer snel achter ons. We komen bij de Gelderingensteeg, een karrespoor met een indrukwekkende geschiedenis. Al meer dan duizend jaar hebben over dit pad mensen en dieren gelopen. Zelfs legers trokken hier voorbij. Normaal sta je daar niet zo bij stil. Maar zo'n bord langs de weg, zoals hier bij de Gelderingensteeg, maakt indruk en stemt tot nadenken.

Het karrespoor zelf is bijzonder, maar ook de naaste omgeving. Langs het pad bevinden zich de waarschijnlijk oudste levende monumenten van de Kop van Overijssel: essenstoven. Als de es regelmatig bij de grond wordt gekapt, loopt de overgebleven stam weer uit met jonge takken. Bij herhaald afzetten ontstaan zogenaamde essenstoven. In de loop van de tijd worden de stoven steeds hoger. Het hart van de boom sterft af en de randen blijven staan. Normaal kan een es op leemgrond 200 jaar oud worden en derig meter hoog. Essenstoven daarentegen kunnen wel meer dan duizend jaar oud worden. Langs de Gelderingensteeg komen meerdere stoven voor die meer dan 500 jaar oud zijn. De grootste en oudste stoof heeft een omtrek van maar liefst tien meter en de indrukwekkende ouderdom van 800 jaar.

Houtwallen zijn zeldzaam geworden in Nederland en het houtwallengebied rond Steenwijkerwold is daarom werkelijk iets bijzonders. De eerste nederzettingen in het houtwallengebied gaan terug tot de twaalfde eeuw. Hier vonden de markebijeenkomsten plaats, waarvoor een door wallen omgeven grasveld diende. Van hieruit werden ook, vanaf 1150, de hoogvenen van Ruxveen en Weerribben ontgonnen. Daarvoor had men eerst het wold (bos) van Steenwijkerwold gekapt. Op deze ontgonnen gronden werd vooral rogge verbouwd. Toen men vee ging houden, waren er afscheidingen nodig: houtwallen of meidoornhagen. En die houtwallen moest men bijhouden. In veel gebieden zijn ze in de loop van de tijd verdwenen; rond Steenwijkerwold zijn er echter een aantal bewaard gebleven. Tot zover een korte geschiedenisles, in enigszins aangepaste vorm overgenomen van de informatieve website van Lute Bouwer.

We wandelen verder naar het Kanaal Steenwijk-Ossenzijl, dat we gisteren ook al tegenkwamen. We steken de autoweg over en wandelen de laatste kilometers van het Overijssels Havezatenpad, door het stadspark van Steenwijk naar het NS-station.

Terugdenkend op de twaalf etappes en de rondwandeling door het Land van Vollenhove blijven mij vooral bij het grote scala aan prachtige landschappen, de stille plekjes die er nog zijn, de schoonheid van de natuur. Het is te hopen dat Overijssel zijn schatten - want dat zijn het - tot in lengte van dagen weet te koesteren en het tij van landschapverwoestende geldverdieners het hoofd kan bieden. Het Overijssels Havezatenpad is één van de fraaiste routes die wij in onze lange wandelgeschiedenis zagen.

Naar het gastenboek | Reageer via e-mail