In de natuur
Een bezoek aan Zoopark Kharkiv
Ik reisde 800 kilometer van Kiev naar het oosten voor een ijsbeer en Marjan deed hetzelfde voor drie schilderijen van Repin. Zeg nu niet dat wij gek zijn - deze afstand is immers niets in vergelijking met het aantal kilometers dat jaarlijks in het woon-werkverkeer gereisd wordt. En, wees eerlijk, wat is nu eigenlijk belangrijker (of gekker)!?
Zoopark Kharkiv ligt aan het reusachtige centrale plein van de voormalige oekraïnse hoofdstad. Een plein dat zo groot is, dat het niet in een keer is te overzien. Daarom vragen we aan een paar meisjes de weg. Ze spreken geen engels en willen, zoals gebruikelijk in die situatie, meteen weglopen. Ik houd ze echter staande en probeer het nog een keer. "Zooparka?" Dat verstaan ze. En wijzen ons met handgebaren de weg. "Bravo", roepen ze tegen zichzelf, dat het toch gelukt is die gekke buitenlanders te begrijpen.
Naast de dierentuin ligt een soortement pretpark. We moeten toch nog even zoeken naar de ingang van de dierentuin. Maar dan doemt de poort met 'Zoopark' aan het eind van het pad op. Aan een piepklein loketje koop ik kaartjes. Naar binnen.
Een rondwandeling door Zoopark Karkiv, 1
Opnamen van 28 augustus 2011
Een fotoserie van 57 beelden (opent in een nieuw venster).
Een rondwandeling door Zoopark Karkiv, 2
Opnamen van 29 augustus 2011
Een fotoserie van 73 beelden (opent in een nieuw venster).
Het verschil met de dierentuin in Kiev, die we een paar dagen geleden bezochten, dringt zich gelijk op. Zoopark Kharkiv ziet er heel wat minder verzorgd uit. Het plaveisel is gebarsten en verbrokkeld; de hekken om de verblijven zijn roestig en lijken niet overal even stevig. Sommige houten gebouwtjes en dierenverblijven zien eruit alsof ze meer dan honderd jaar oud zijn.
De tafels voor het bord worden normaal gesproken gebruikt om voedsel voor de dieren te verkopen.
Op een groot bord met een plattegrond zien we dat de berenverblijven dicht bij de ingang liggen. Eerst maar eens daarheen. En dat valt niet mee. De dieren zien er - voor zover je dat als leek kunt zien - goedverzorgd uit. Maar de verblijven ... Klein en negentiende-eeuws ... ingericht zonder enig natuurlijk materiaal, laat staan speelgoed ...
De kraagberen hebben geen aandacht voor bezoekers. Ze willen eigenlijk naar het binnenverblijf en spelen een ingewikkeld spel met de verzorgers, die dat om de een of andere reden niet toestaan. Nou ja, het is in ieder geval een vorm van afleiding.
Achterom vinden we nog meer berenverblijven, nog een stukje kleiner dan dat van de kraagberen aan de voorkant. Op de hoek wandelt een eenzame ijsbeer heen en weer ... heen en weer ... IJsbeer Tim leeft in een verblijf dat nog kleiner is dan dat in de dierentuin van Wuppertal - een van de kleinste ijsberenverblijven die ik ken. Een leeg verblijf met een smalle gracht is zijn karige domein. Van foto's op de mooie en interessante website Eisbären im Zoo: Fakten für neugierige Eisbärenfans herkennen we ijsbeer Tim. Van zijn (mannelijke) metgezel, Kim, geen spoor. Helaas is er ook geen verzorger in de buurt om even te vragen. Een mail aan de dierentuin, na terugkomst van onze reis, brengt duidelijkheid: Kim is op 7 december 2008 op bijna 23-jarige leeftijd overleden. Kim werd geboren op 21 januari 1985 in de dierentuin van Rostov. In 1988 kwam hij naar Kharkiv. Naar mededelingen van Zoopark Kharkiv overleed Kim aan ziekten die verband houden met zijn gevorderde leeftijd. RIP Kim.
Een verdere rondgang door de dierentuin bevestigt onze eerste indrukken. Oud, vervallen, geldgebrek. Het grijnst je overal tegemoet. Aan de andere kant van de niet zo grote dierentuin staan lelijke oude apenkooien. Dichterbij gekomen zien we, dat de dieren wel over veel speelgoed beschikken, waar druk gebruik van wordt gemaakt. Dat dan weer wel. Overigens zijn de apen de enige dieren die wij zagen die over enrichment beschikten. Alle andere dieren, behalve die in de verderop genoemde nieuwbouw: olifanten, nijlpaarden, herten, bevonden zich in meestal kleine, saai (of gewoon niet) ingerichte verblijven.
Aan de randen lijkt de dierentuin 'af te brokkelen'. Een duidelijke afgrenzing lijkt er niet te zijn; veelal gaat het terrein vrijwel onzichtbaar over in de grote tuinen van omliggende woningen.
Op de terugweg ontdekken we dan toch nog een stukje nieuwbouw. Een grote eendenvijver en een fraai en fantasierijk in een soort canyon aangelegd steenbokkenverblijf. Het is een verschil van dag en nacht met de oude bewbouwing van de dierentuin.
De website van de dierentuin, die we na terugkomst in Nederland bezoeken, straalt een heel ander beeld uit. Van betrokken mensen, die hun uiterste best doen om de hun toevertrouwde dieren goed te verzorgen. De website is bijzonder uitgebreid, alhoewel ik er niet alle dieren uit de tuin kon terugvinden. Veel en mooie foto's zijn er te vinden. Een zeer uitgebreide nieuwsrubriek met alles wat zich de laatste tijd in de 116 jaar oude dierentuin heeft afgespeeld, gaat terug tot 2004. Neem maar eens een kijkje op de website (in het Russisch?) van het Charkovskij Zoologiceskij Park.
We ontmoeten heel veel katten in de tuin, die hier - dankzij het voedsel van de dieren waarvan zij uiteraard mee-eten - een goed leven lijken te hebben. Ook bij de ijsbeer woont een kat, een oranje tijgertje, dat zich graag door ons laat aanhalen.
De volgende dag bezoeken we de dierentuin opnieuw. Niet omdat ie zo mooi of interessant is, maar omdat we domweg alle andere bezienswaardigheden in het centrum van Kharkiv gezien hebben. Een tweede indruk biedt trouwens vaak ook nieuwe perspectieven, zoals ook nu het geval is.
Verbeelden we het ons, of zijn er in het berenkwartier vandaag meer beren dan gisteren? Een nog heel jonge kraagberin vraagt luidkeels onze aandacht. Wil ze spelen, of wil ze eten? Aan dat laatste is overigens geen gebrek in het verblijf. Bij de ingang kun je dierenvoedsel kopen en dat naar eigen goeddunken uitdelen. Leuk voor de kassa van de dierentuin, maar wel met gevolg dat in de verblijven van de meer populaire dieren meer voedsel terecht komt dan gegeten wordt. Zo ook hier, bij deze kleine berin.
Aan de achterzijde zien we vandaag, in een klein verblijf dat gisteren leeg was, twee jonge bruine beren, die enthousiast met elkaar aan het stoeien zijn. Een vrolijk gezicht.
Dat kan ik niet zeggen van ijsbeer Tim, die rusteloos in zijn kale kleine verblijf heen en weer loopt. Arm dier.
Langs benauwde hokken met vogels en apen wandelen we naar het olifantenverblijf. Een van de dieren neemt net een douche. Er staat een grote bak waar vers water instroomt, en waaruit ze zich naar believen met hun slurf kunnen bedienen.
Op een bescheiden terrasje is een kat, languit uitgerekt op de grond, de enige bezoeker. Uiteraard zonder portemonnee.
Twee nijlpaarden liggen bewegingloos in een bak met zand. Hun verblijf, een vierkante betonnen doos, ziet er uit als een bunker uit de tweede wereldoorlog.
Via de herten, die blij zijn met een bosje vers gras, en te kleine roofvogelverblijven komen we bij de nieuwe vijver, waar een groepje pelikanen de show steelt.
Dromedarisen staan aan het pad en worden door bezoekers gevoerd en gestreeld. De dieren lijken het prettig te vinden. Ze blijven althans rustig staan, ook als het eten op is.
Verderop een paardje, waarop kinderen een tochtje door de dierentuin kunnen maken. Niet van deze tijd maar ook weer niet een heel akelig beeld. Het dier heeft tenminste wat afwisseling.
Langs de kleine speeltuin verlaten we de dierentuin van Kharkiv.
Tot zover onze indrukken van de dierentuin van Kharkiv. Wie meer wil zien of kennis wil nemen van de verschillende meningen over de dierentuin, raadplege het internet.