In de natuur
Een In Memoriam Treffen 'bei Knut'
Zaterdag 4 juli 2011. Op een warme voorjaarsmiddag wandel ik over de Hardenbergplatz van Bahnhof Zoo naar de ingang van de dierentuin. De Löwentor, zo genoemd naar de stenen leeuwen die van de huisjes ter weerszijden van de ingang op de bezoekers neerkijken.
Bij de kassa's staat een lange rij mensen. Even ervoor staat ook een flinke groep. Ze kijken naar herinneringen aan ijsbeer Knut, die hier door fans, bewonderaars, vrienden, zijn opgehangen aan het hek van de dierentuin, waar verder in niets aan het meest geliefde dier dat er ooit leefde herinnerd wordt. Wat een liefdeloos beleid, zowel naar dieren als naar bezoekers toe.
Met mijn jaarkaart mag ik de mensendrommen passeren en even later sta ik op het voorplein. De olifanten krijgen van een oppasser takken om mee te spelen. Een schrale troost na het drama dat zich hier kort geleden heeft afgespeeld met de dood van olifantenkind Ko-Raya. Maar waarschijnlijk zien de dieren dat anders. Zo'n tak is tenminste enige afleiding in een verblijf dat enkele jaren terug dan wel vergroot is maar verder weinig afwisseling biedt.
Devi
Een fotoserie van 34 beelden (opent in een nieuw venster).
Langs het nijlpaardenhuis naar de Bärenhof. Lippenberin Devi ligt op haar rug en kijkt de bezoekers aan. Het is weer eens een heel ander gezicht, van ondersteboven! Misschien kan ze zo de warmte beter kwijt. Even later zie ik haar het verblijf afzoeken naar lekkernijen, verstopt in de boomstammen. En af en toe vind ze ook werkelijk wat. Een leuk gezicht, zo'n succesvolle zoektocht naar eten.
De ijsberinnen Tosca, Nancy en Katjuscha rusten in de schaduw. Het beste wat een pooldier kan doen in warm Berlijn. Zoals al verwacht, ontmoet ik hier vele bekenden. Het vrolijke weerzien wordt echter overschaduwd door de plotselinge dood van Harthmut Wiedenroth, de geestelijke vader en drijvende kracht achter het World of Animals forum, dat in de geschiedenis van Knut zo'n grote rol speelde als een van de belangrijkste platforms waar, wereldwijd, het wel en wee van de bekendste ijsbeer ter wereld kon worden gevolgd, in woord, beeld en geluid. We zijn Hartmuth veel dank verschuldigd voor het platform dat hij bood, en de prettige manier waarop hij zijn fora modereerde. Rust in vrede, Hartmuth ...
Copyright © 2011 Ursula Spenke
De Vriendenvereniging van de dierentuin is vandaag present met een stand vanwege de actie ter verbetering van de verblijven van 'Knut en zijn vrienden'. Natuurlijk koop ik er het een en ander, voor het goede doel maar ook omdat er gewoon mooi gemaakte producten aangeboden worden. Wat gedruis bij de ijsberinnen wekt mijn aandacht. Een schoolklas heeft van de verzorgers broodjes en noten gekregen voor een extra verrassingsmaaltijd voor de ijsberinnen. Dat is natuurlijk de moeite waard om te bekijken! Het is een plezier de eerste verrassing van de dieren te zien en vervolgens het grote genoegen waarmee de onverwachte lekkernijen verorberd worden.
Een verrassingsmaaltijd voor Tosca, Nancy en Katjuscha
Een fotoserie van 45 beelden (opent in een nieuw venster).
Een korte rondwandeling en een bezoek aan de Waldschänke. Dat Hartmuth er niet meer is, geeft stof to nadenken. En tot gesprek. Persoonlijk heb ik hem slechts één keer in persoon ontmoet. Een rustige man, die voor iedereen een vriendelijk woord had. Met zijn evenwichtige en kalme natuur een ideale moderator van een forum, waar de emoties rond de controverse tussen de leiding van de Berlijnse Zoo en verschillende groepen dierentuinbezoekers en dierenvrienden de afgelopen jaren soms zeer hoog opliepen. Maar ook los van alle Streitereien was het World of Animals Forum bijzonder, vanwege zijn zeer grote omvang, de veelheid aan dieren en natuuraspecten die er aan bod kwamen, de interessante discussies, de prachtige foto's en video's. Voor vele tienduizenden over de hele wereld is het in de vijftien jaar van zijn bestaan een virtueel thuis geworden. Het is te hopen, dat het levenswerk van Hartmuth Wiedenroth blijft bestaan en in zijn nagedachtenis wordt voortgezet.
2011 is een jaar waarin we wel van heel velen afscheid moeten nemen ...
Op weg naar de uitgang kan een bezoekje aan de oude panda Baobao natuurlijk niet uitblijven. Hij ligt uitgestrekt te slapen op het mooie houten bankje, dat zijn verzorger jaren geleden voor hem timmerde. Zachtjes loop ik langs hem, naar de Elefantentor, de andere uitgang van de dierentuin, vanwaar het slechts enkele stappen is naar het Bavarium waar ik een bekende uitnodigde voor het avondeten.
Aan de Wittenbergplatz ligt restaurant Faustus. Onder de bomen van het grote vierkante plein is het goed toeven. Hier vindt vanavond het In Memoriam-Treffen plaats van de Vrienden van Knut. Fijn om zovelen weer in levende lijve te zien, wat bij te praten, nieuwe mensen te ontmoeten. Internet is mooi, maar een persoonlijk contact is toch nog weer net even iets anders.
Rond elf uur wandel ik na een lange dag door een nog steeds warm Berlijn terug naar mijn hotel voor de nachtrust, waar ik ondertussen wel aan toe ben.
Zondag 5 juni 2011. Vlak voor de opening van de dierentuin sta ik aan de poort. Het wordt vandaag nog warmer dan gisteren. Ik beklaag de dieren met hun dikke vachten! Lippenberin Devi ligt op een andere plek als gisteren maar in de zelfde houding. Op haar rug, het hoofd naar achteren, bekijkt ze de wereld ondersteboven. Zou het haar helpen tegen de warmte? Of is het zo maar een houding? Helaas kan ik het haar helaas niet vragen.
Siddy's fotoshoot
Een fotoserie van 10 beelden (opent in een nieuw venster).
De ijsberinnen liggen te slapen. De pasgeboren wolvenkinderen blijven in de koelte van hun hol. Bruine berin Siddy staat aan de waterkant en vist er iets uit. Een stokje, jammer. Waarschijnlijk had ze op iets eetbaars gehoopt. Ze wandelt naar de achterkant van haar verblijf, waar ze lekker in de schaduw kan zitten. In gesprek met een bekende sta ik hier een hele tijd en sla haar bewegingen tussen het hoge groen gade.
Bij de maraboes
Een fotoserie van 18 beelden (opent in een nieuw venster).
Langs zeeleeuwen en maraboes, vogels die mooi van lelijkheid zijn, wandel ik naar Knut's oude plekje. Het stille verblijf waar het onkruid welig tiert bekijkend, bedenk ik mij hoezeer onze kleine tuinman gemist wordt. 'Tuinieren' was een van de vele lievelingsbezigheden van Knut. Ik ken geen ander dier dat zichzelf zo intensief bezig hield met zijn verblijf als onze ijsbeer. Heel wat onkruiden en grassen hebben zijn inspectie niet overleefd!
Baobao's bankje staat in de schaduw van bamboes. Hij slaapt de hitte weg - hopelijk met mooie dromen daarbij.
Tegenover Baobao wonen enkele zwanen. Twee oudere mannen komen aangelopen en roepen de dieren. Niets bijzonders zou je zeggen; dat gebeurt wel vaker in de dierentuin. Maar in dit geval rennen de dieren onmiddelijk op de mannen af. Die buigen zich vervolgens over het hek en knuffelen de zwanen. Dat is zo'n ongewoon gezicht ... Ik sta er verbluft naar te kijken. Hele gesprekken voeren ze met de dieren, terwijl hun handen de lange zwanenhalzen strelen. De dieren genieten ervan! Hieronder een foto die ik ervan maakte.
Na de knuffelpartij met de zwanen wandelen de beide mannen verder. Ik bezoek het roofdierenhuis en even later wandel ik naar de herten. Naar mijn idee is dit het meest rustige stukje van de Berlijnse dierentuin: de hertenverbijlven tegenover het roofdierenhuis.
Daar kom ik beide mannen opnieuw tegen. Ze staan te kijken bij het verblijf van de chinese muntjak, ofwel het brulhert. De chinese muntjak is een dier dat vooral in de schemering en nacht actief is, als alleenganger leeft in een eigen domein. Normaal gesproken zijn de dieren schuchter en zoeken ze niet de nabijheid van bezoekers. Ik luister naar de stemmen van de mannen, die de dieren roepen - ze schijnen vele dieren hier bij naam te kennen. En opnieuw sta ik stomverbaasd, als ik zie dat de muntjaks - twee afzonderlijke verblijven - onmiddellijk enthousiast aan komen rennen.
Net als bij de zwanen weten de dieren precies wat hun te wachten staat. Ze strekken hun halzen, de mannen strekken hun handen door de spijlen van het hek, en het knuffelen begint. Geen truc, of lekker hapje, lijkt er aan te pas te komen. De dieren lijken eenvoudigweg blij de mannen te zien en genieten van het strelen.
Ondertussen ben ik natuurlijk hardstikke nieuwsgierig geworden, loop naderbij en begin een gesprekje met beide heren. Ze vertellen op mijn vraag hoe het komt dat ze zo'n goed contact met de dieren hebben, dat ze regelmatig in de dierentuin komen, vele dieren bij hun naam kennen en de tijd nemen om een vertrouwensband op te bouwen, door met ze te praten en - als ze dat willen - ze te strelen. Dat is ze bij vele dieren heel goed gelukt. De muntjaks hebben een gelukzalige blik in hun ogen terwijl ze hun keel - toch hun meest kwetsbare deel - laten kriebelen. Dat laatste vinden trouwens ook de beide mannen best bijzonder bij deze schuchtere dieren.
Na enige tijd geven de mannen aan verder te willen lopen. Eén van hen beveelt mij aan bij de muntjaks. Waarschijnlijk lacht u nu, maar het is precies zoals het ging! En de muntjaks accepteerden mij ook! De mannen lopen verder en meer dan een kwartier lang streel ik de kleine herten. Helemaal ongestoord - geen bezoeker of verzorger in zicht. Het grote vertrouwen van de dieren en zoals ze met hun grote donkere ogen aankijken, geeft me een groot geluksgevoel.
Voor ze vertrekken, maakt een van de mannen nog een foto van mij met de kleine muntjak. Om thuis te bewijzen, dat ik niet droomde maar dat deze episode echt gebeurd is!
Sedert die treurige dag in maart is er veel veranderd in de Berlijnse dierentuin. In een zeker verblijf ontbreekt een kleine tuinman ... Meerdere malen heb ik me afgevraagd wat ik eigenlijk nog zoek in deze zoo, die zo liefdeloos lijkt om te gaan de dood van en het verdriet om hen toevertrouwde dieren. De twee ongewone bezoekers brachten mij een antwoord. Misschien zijn zij niet direct mensen die je in een dierentuin verwacht tegen te komen. Ze hebben een meer liefdevolle band met de dieren dan ik hier ooit gezien heb. En eerlijk gezegd deed me dat enorm goed.
Tijd om naar het ijsberenverblijf te wandelen; het is bijna tijd voor hun eten. Gisteren is een extra uitgebreid menu geserveerd, met grote zalmen en veel vlees. Vandaag gaat het er wat rustiger aan toe. De ijsberinnen genieten overigens niet minder van de biefstukken, de broodjes en de noten die hen worden toegeworpen.
Het grote genieten
Een fotoserie van 99 beelden (opent in een nieuw venster).
Een grote rondgang door de dierentuin met bekenden is altijd een klein feestje. We wandelen langs de hyena's en otters, de zeeleeuwen en de zebra's naar het uitbreidingsgebied aan de overzijde van het kanaal. Vanwege de warmte is er weinig activiteit. De struisvogels zoeken in de schaduw naar voedsel, de familie waterrat zwemt, de kangaroes slapen. Bij de miereneters is het drukker: de dieren willen naar binnen en proberen - tevergeeefs - de deur open te krijgen.
Bij de familie waterzwijn
Een fotoserie van 17 beelden (opent in een nieuw venster).
We laten de dierentuin even achter ons en wandelen naar restaurant Faustus, waar onder het genot van een drankje nog even wordt nagepraat over alle gebeurtenissen rond Knut en de dierentuin van de laatste maanden.
Baobao eet een appel - of niet?
Een fotoserie van 14 beelden (opent in een nieuw venster).
Terug naar de dierentuin. Baobao eet een appel - op zeer bedachtzame wijze. Het is altijd de moeite waard om even de tijd te nemen om bij hem te blijven kijken hoe hij de kleine problemen des levens aanpakt.
Nancy en Katjuscha vinden een vogelnest
Een fotoserie van 94 beelden (opent in een nieuw venster).
De ijsberinnen hebben iets bijzonders gevonden: een vogelnest! Uitvoerig bestuderen Nancy en Katjuscha het vreemde geval. Wel een uur houdt het nest hun aandacht gevangen. Er zijn op dit moment weinig mensen bij het ijsberenverblijf. Je ziet ze af en toe naar mij opkijken - of ik het wel goedvindt, lijkt het. Nou en of! Zoveel afleiding hebben de dieren niet in hun verblijf dat in de jaren '60 van de vorige eeuw ongetwijfeld baanbrekend was, maar nu saai en eentonig oogt. Het is een genoegen om ze zo bezig te zien!
En met deze vrolijke episode met het vogelnest eindigt mijn korte zomerse bezoek aan Berlijn en haar dierentuin.