In de natuur
De Gelada's van het Simien Gebergte
Op onze reis door Ethiopië bezoeken we het Simien Gebergte, in het noordwestelijk deel van het land. Het Simien Gebergte is één van de hoogste bergketens van Afrika, met toppen boven de 4000 meter. Het bergmassief bestaat uit verschillende gesteenten: zandsteen, kristallijne rotsen en vulkanisch gesteente. Erosie heeft zijn sporen nagelaten: Hoge kliffen bieden een adembenemend panorama op diepe valleien. Van boven af kijken we op een mozaïek van bewerkte akkertjes, die de oevers van rivieren en de begrenzing van afgronden volgen.
Het gebergte biedt plaats aan talloze bloemen- en plantensoorten en aan dieren die nergens anders dan hier voorkomen, zoals de Walia steenbok en de Gelada, een op bavianen lijkende apensoort. De Amhara-bevolking leeft in de valleien en op de hoogvlakten. Als landbouwers en veehouders voorzien ze in hun bestaan, zoals hun ouders en grootouders, en vele generaties voor hen, dat al eeuwenlang doen. Het Simien National Park is als één van de eerste gebieden op aarde als werelderfgoed aangemerkt, en niet ten onrechte.
De Gelada's van het Simien Gebergte
Een YouTube film (HD 720p) van 19 minuten 6 seconden (opent in een nieuw venster).
Onderaan deze pagina vindt u nog drie fotoseries.
We wandelen tussen heide - niet de soort die tot kniehoogte komt zoals bij ons, maar reusachtige knoestige bomen met een kroon van heide versierd met baardmossen. Een bijzonder gezicht. Onze gids vertelt, dat deze reuzenheide meer dan tweehonderd jaar oud is. We zijn op weg naar een bergweide, waar de kans groot is dat we er Gelada's kunnen zien.
De Gelada is nauw verwant aan de bavianen. Het is een opmerkelijke apensoort die in de bossen en bergweiden van het Ethiopische hoogland leeft. Daar voeden ze zich vooral met gras dat ze met hun handen afplukken en met plantenwortels die ze opgraven, terwijl ze zittend voortschuifelen van hapje naar hapje. Het is de enige apensoort die 'graast'.
Over open grasland en langs hoge reuzenheide aan de rand van een klif met indrukwekkende uitzichten dalen we af en komen in een bos. Over smalle bochtige paadjes zoeken we onze weg, dan weer een stukje stijgend, dan weer dalend. Langs een helling lopen we omlaag naar een open vlakte, die we tussen al tussen de bladeren door zien schemeren. Als we het bos uitkomen, wijst de gids naar de overzijde: "Kijk, daar zijn ze!" Een groepje Gelada's zit op de bergweide; zonlicht tovert een lichtgevende stralenkrans rond hun vacht. Vanaf ons uitzichtpunt lijken het wel geiten, zo groot zijn de dieren. Geiten - dat was ook mijn eerste gedachte toen ik als eerste het bos uitkwam.
Gelada's leven in grote groepen. Soms zitten honderden dieren bij elkaar op de vlakten gras te plukken. Binnen de groep zijn duidelijke families te onderscheiden: een stel vrouwtjes met een volwassen man die flink opvalt met zijn lange, wapperende manen op de schouders en felle rode vlekken op de borst. Ze leven in grote harmonie en zijn doorlopend met elkaar 'in gesprek'. Dat is iets wat je lang niet bij iedere diersoort ziet (of kunt merken).
We wandelen dichterbij. Aanvankelijk zien we slechts enkele dieren, maar voorbij een welving zien we de hele groep. Het zijn, ruwweg geteld, zo'n driehonderd dieren die hier eten, spelen en slapen. De jongen ravotten om de oudere dieren heen, wild, maar steeds wel met een oog op moeder. Een fabelachtig gezicht voor iemand die vooral dierentuinen gewend is! Ik moet me even in mijn arm knijpen om me te realiseren dat dit echt is ... De dieren zijn niet bang voor mensen en we kunnen ze, vertelt de gids, makkelijk tot op een paar meter naderen. Zolang we maar geen onverhoedse bewegingen maken.
De dieren zitten niet stil, maar 'grazen' het grasland af, op zoek naar lekkere sprietjes en wortels. Onze positie in de groep verandert dus ook steeds. Aanvankelijk staan we aan de rand, maar voor we er erg in hebben, zijn we door de dieren omringd. De volwassen Gelada's nemen niet of nauwelijks notie van ons; de kinderen, speelser en nieuwsgieriger, nemen ons nauwkeurig op en zoeken een enkele keer ook contact. Vooral als ze iets moois of extra lekkers gevonden hebben. Dat moet natuurlijk getoond worden!
De groep telt vele kinderen. Af en toe zoeken de moeders een ander plekje; het kind wordt dan geroepen en worden door moeder meegedragen. "De meisjes gaan op de rug, maar de jongens klemmen zich vast aan moeders borst", vertelt onze gids. Dat is evolutionair bepaald: er zijn minder mannelijke dan vrouwelijke jonge dieren. In de beschutting van de moeder lopen de jongens minder gevaar door een roofvogel verschalkt te worden. De meisjes, waarvan er meer zijn en die daarom 'minder belangrijk' zijn, klemmen zich met handjes en voetjes vast aan moeder's rug.
Het is een fascinerende belevenis op deze Afrikaanse hoogvlakte te staan, omringd door honderden wilde dieren. En zoals altijd als je iets bijzonders beleeft, lijkt de tijd sneller te verstrijken dan gewoonlijk. Voor ik er erg in heb, zakt de zon achter de bergkam en kruipen schaduwen over de weide. Het is het sein voor de dieren om naar zonniger oorden te vertrekken. En voor ons betekent het dat we aanstalten maken voor de terugreis. Een van mijn mooiste natuurervaringen van de laatste jaren, dit bijzondere bezoek aan de Gelada's van het Simien Gebergte!
De Gelada's van het Simien Gebergte, deel 1
Een fotoserie van 45 beelden (opent in een nieuw venster).
De Gelada's van het Simien Gebergte, deel 2
Een fotoserie van 53 beelden (opent in een nieuw venster).
De Gelada's van het Simien Gebergte, deel 3
Een fotoserie van 47 beelden (opent in een nieuw venster).