In de natuur
Een bezoek aan Burgers' Zoo in Arnhem
Op 31 maart 1913 opent Faisanterie Buitenlust voor het eerst zijn deuren voor het publiek. De voorloper van het huidige Burgers' Zoo is dan nog niet gevestigd in Arnhem, maar ontstaat als een uit de hand gelopen hobby van de naamgever van het dierenpark, Johan Burgers, in het Gelderse plaatsje 's-Heerenberg. Burgers is geïnspireerd door zijn goede vriend Carl Hagenbeck, de eigenaar en oprichter van Hagenbeck Zoo in Hamburg.
Al vanaf de beginperiode staat de voorloper van Burgers' Zoo bekend om de gedurfde aanpak, de natuurlijk vormgegeven dierverblijven en de eerste tralieloze verblijven voor roofdieren in Nederland. In 1923 verhuist het dierenpark naar het meer centraal gelegen Arnhem. In de tweede wereldoorlog beleeft het park een zware tijd. Veel dieren en ook enkele dierverzorgers komen om bij de slag om Arnhem in 1944. Het park wordt grotendeels verwoest.
Na de oorlog volgt de wederopbouw, door Reinier van Hooff en Lucie Burgers, dochter en schoonzoon van de oprichter. En opnieuw is de Zoo vernieuwend. In 1968 wordt er het eerste leeuwenpark op het Europese vasteland geopend, het huidige Safaripark, in 1988 ontstaat Burgers' Bush, het nagemaakte ecosysteem van een tropisch regenwoud, in 1994 Burgers' Desert en in 2000 Burgers' Ocean. Inmiddels wordt de bijna honderjarige dierentuin geleid door de vierde generatie Van Hooffs.
Meer over Burgers' Zoo leest u op de website van het dierenpark, waaraan ook de informatie in de hiervoor geschetste geschiedenis aan is ontleend.
Bijzonder aan de website van Burgers' Zoo is, dat deze niet zoals veel andere dierentuinsites in een kinderlijke sfeer is getrokken. Jeugd kennis laten maken met de natuur, in het bijzonder de dierenwereld, is mooi en belangrijk, maar kinderen maken niet de hele wereld uit. De soms wel heel kinderlijke benadering stoot naar mijn mening velen af, die liever als volwassenen worden aangesproken. En dat is jammer. Op de website van Burgers' is zo'n volwassen aanpak echter wél terug te vinden. Zo is er (onder meer) aandacht voor het wetenschappelijk onderzoek in Burgers' Zoo, waar van oudsher het gedragsonderzoek heel belangrijk is.
Vooral het chimpansee-onderzoek is vanaf 1971 wereldberoemd. Onder leiding van primatoloog Jan van Hooff hebben tal van studenten en promovendi het sociale gedrag van de dieren geanalyseerd en zijn er veel wetenschappelijke publicaties en een aantal proefschriften geschreven. Het bekendst werd Frans de Waal, die ook veel populair-wetenschappelijke publicaties heeft geproduceerd.
Frans de Waal, zo lees ik op het interessante Evolutie Blog, "is een Darwiniaans etholoog, hij gaat uit van de continuïteit van mens en dier. Dus, als de mens een moreel wezen is, dan moet er (in eenvoudiger vorm) ook moreel gedrag bij dieren te vinden zijn. Hij heeft vooral belangstelling voor de voorlopers van moreel gedrag bij mensapen. Ook Darwin stelde al dat er sociaal en moreel gedrag bij dieren voorkomt. Darwin had echter niet veel data om dit hard te maken. Hij steunde vooral op de filosoof David Hume. Je zou kunnen zeggen dat Frans de Waal er zijn levenswerk van gemaakt heeft om door observatie en experiment te bewijzen dat altruïstisch gedrag, samenwerking, inlevingsvermogen en doelgericht helpen bij primaten voorkomen."
Ook zijn er veel documentaires over de chimpansees gemaakt en Bert Haanstra heeft er zelfs bioscoopfilms opgenomen die over de hele wereld zijn vertoond.
Maar niet alleen dieren zijn onderwerp van onderzoek. Zo vindt in de Bush en de Mangrovehal ecologisch onderzoek plaats aan de rijke plantenverzameling van het dierenpark.
Meer leest u op de website van Burgers' Zoo - maar nu terug naar mijn bezoek aan de dierentuin. Op een kalme septembermorgen heb ik alle ruimte en tijd om de dieren rustig te observeren. Wandelt u aan de hand van onderstaande foto's eens met mij mee door dit mooie dierenpark?
Beermarters en Maleisische beren
Een fotoserie van 13 beelden (opent in een nieuw venster). De diashow beëindigt u door het venster te sluiten. Met functietoets F11 schakelt u naar full-screen en weer terug.
In Burgers' Zoo leven de beermarters of binturongs en de Maleisische beren samen in één verblijf. De beermarter is geen familie van de beer maar van de civetkat. Ze leven in de bomen van de regenwouden van Zuidoost-Azië en zijn voornamelijk 's nachts actief; overdag rusten ze, meestal opgerold op een tak. Maar vandaag dus niet: De Maleisische beren waren op de grond op zoek naar eten; de beermarters keken vanuit hun hoge boom geïnteresseerd en likkebaardend toe. Ook de Maleisische beer is eigenlijk een nachtdier dat heel goed klimmen kan. Ik had ze nog niet eerder samen gezien, maar kennelijk kan dat dus prima.
Een banteng en een lierhert in de herfstzon.
Apen in Burgers': Brillanguren en goudwanggibbons
Een fotoserie van 25 beelden (opent in een nieuw venster). De diashow beëindigt u door het venster te sluiten. Met functietoets F11 schakelt u naar full-screen en weer terug.
Een serie foto's van languren en gibbons, 'uit het leven gegrepen': van voedsel tot voortplanting.
Burgers' Desert.
Tijgers, schapen en een bloeiende woestijn
Een fotoserie van 21 beelden (opent in een nieuw venster). De diashow beëindigt u door het venster te sluiten. Met functietoets F11 schakelt u naar full-screen en weer terug.
De Burgers' Desert toont zich van zijn mooiste kant: de woestijn staat in bloei. In de Desert leven de dikhoornschapen. De jonge dieren in het verblijf zorgen samen met de vele bloemen in de woestijn voor een prettige voorjaarssfeer, terwijl buiten de tijger zich in het najaarszonnetje koestert.
Bongo's in Burgers'
Een fotoserie van 30 beelden (opent in een nieuw venster). De diashow beëindigt u door het venster te sluiten. Met functietoets F11 schakelt u naar full-screen en weer terug.
Bongo's zijn schuwe dieren, die in de dichtste gedeelten van de bossen van midden-Afrika wonen. Als je zoiets leest, vraag je je onwillekeurig af, hoe het de dieren vergaat in een drukke dierentuin ... Aan de andere kant moet ik zeggen, dat ik bij het gadeslaan van de Bongo's in Burgers' geen moment het idee heb gekregen, dat de dieren zich hier niet op hun gemak voelen. In een dierentuin kun je mooie 'avonturen' beleven met de dieren, maar af en toe ben je er ook ten prooi aan tegenstrijdige gevoelens.
Stokstaartjes.
Burger's Safaripark
Een fotoserie van 33 beelden (opent in een nieuw venster). De diashow beëindigt u door het venster te sluiten. Met functietoets F11 schakelt u naar full-screen en weer terug.
Een bezoek aan het uitgestrekte Burgers' Safaripark is het sluitstuk van mijn wandeling door de dierentuin.